Ubezpieczenia dla pojazdów autonomicznych

Tradycyjny model ubezpieczeń komunikacyjnych opiera się na prostym założeniu - za kierownicą siedzi człowiek, którego błędy, brak uwagi lub brawura prowadzą do większości zdarzeń drogowych. System bonus-malus, ocena historii szkodowości i czynniki takie jak wiek czy staż za kierownicą są fundamentem oceny ryzyka. Pojazdy autonomiczne wywracają ten porządek do góry nogami, zmuszając cały rynek ubezpieczeniowy do fundamentalnej redefinicji pojęcia odpowiedzialności. Kiedy za decyzje na drodze odpowiada algorytm, klasyczne pytanie "kto był winny?" staje się niezwykle skomplikowaną łamigłówką prawną i technologiczną.

Przesunięcie odpowiedzialności - od kierowcy do kodu

Największą rewolucją, jaką niosą ze sobą samochody autonomiczne, jest transfer odpowiedzialności. W przypadku kolizji spowodowanej przez pojazd poziomu 4 lub 5 (pełna autonomia), przypisanie winy człowiekowi siedzącemu w fotelu kierowcy (a może raczej pasażera) staje się absurdalne. Wina przesuwa się w stronę producenta pojazdu, twórcy oprogramowania sterującego, dostawcy wadliwego czujnika lub nawet operatora sieci komórkowej, jeśli przyczyną wypadku była utrata łączności. To sprawia, że dotychczasowa odpowiedzialność cywilna kierowcy (ubezpieczenie OC) traci na znaczeniu na rzecz odpowiedzialności za produkt. Ubezpieczyciele będą musieli stworzyć zupełnie nowe produkty, które zamiast chronić kierowcę, będą zabezpieczać producentów i deweloperów przed roszczeniami wynikającymi z błędów ich technologii.

Nowa era danych i oceny ryzyka

Pojazdy autonomiczne to jeżdżące centra danych, które w czasie rzeczywistym zbierają i przetwarzają terabajty informacji z setek sensorów, kamer i radarów. Ta ogromna ilość danych, stanowiąca swoistą "czarną skrzynkę", całkowicie zmieni sposób likwidacji szkód i oceny ryzyka. Analiza logów systemowych pozwoli z chirurgiczną precyzją odtworzyć przebieg zdarzenia i wskazać, czy zawinił algorytm omijania przeszkód, system rozpoznawania znaków drogowych, czy może zewnętrzny czynnik. W konsekwencji, ocena ryzyka przestanie bazować na profilu ryzyka kierowcy, a zacznie opierać się na profilu ryzyka samego pojazdu i jego oprogramowania. Regularne aktualizacje software'u, udokumentowana historia bezawaryjnej pracy floty danego modelu czy certyfikaty bezpieczeństwa będą miały bezpośredni wpływ na wysokość składki ubezpieczeniowej.

Cyberbezpieczeństwo jako nowy filar polisy Autocasco

Wraz z autonomią pojawia się nowe, dotychczas marginalne zagrożenie - ataki hakerskie. Możliwość zdalnego przejęcia kontroli nad pojazdem, zablokowania go dla okupu (ransomware) czy celowego spowodowania kolizji poprzez manipulację oprogramowaniem staje się realnym scenariuszem. Klasyczne ubezpieczenie Autocasco (AC), chroniące przed kradzieżą czy uszkodzeniami fizycznymi, będzie musiało zostać rozszerzone o komponenty chroniące przed skutkami cyberataków. Polisy przyszłości będą musiały obejmować koszty odzyskania kontroli nad pojazdem, naprawy oprogramowania po ataku, a także pokrycie szkód wynikających z działań hakerów. Niewykluczone, że cyberatak i awaria oprogramowania staną się tak samo powszechnymi przyczynami szkód, jak dziś gradobicie czy stłuczka parkingowa.

Modele ubezpieczeń przyszłości - co nas czeka?

Zmiana paradygmatu wymusi powstanie innowacyjnych modeli dystrybucji i konstrukcji polis. Jednym z najbardziej prawdopodobnych scenariuszy jest ubezpieczenie wbudowane (embedded insurance), gdzie polisa OC i AC będzie integralną częścią ceny zakupu lub abonamentu za samochód. Producent, mając pełną kontrolę nad danymi i technologią, we współpracy z ubezpieczycielem będzie w stanie zaoferować pakiet idealnie dopasowany do ryzyka generowanego przez jego produkt. W okresie przejściowym, dla pojazdów z niższymi poziomami autonomii, popularność mogą zdobyć polisy hybrydowe, w których odpowiedzialność (i wysokość składki) będzie dynamicznie przełączana między kierowcą a systemem, w zależności od tego, kto w danym momencie sprawował kontrolę nad pojazdem.

Wyzwania regulacyjne i etyczne na drodze do autonomii

Wdrożenie ubezpieczeń dla pojazdów autonomicznych wymaga nie tylko innowacji produktowych, ale przede wszystkim stworzenia solidnych ram prawnych. Konieczne będzie zdefiniowanie, kto ma dostęp do danych z pojazdu po wypadku i w jakim zakresie mogą być one wykorzystywane. Należy również dostosować rolę instytucji takich jak Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) do sytuacji, w której sprawcą może być anonimowy błąd w kodzie oprogramowania. Największym wyzwaniem pozostają jednak dylematy etyczne - jak ubezpieczyć i ocenić odpowiedzialność za decyzję algorytmu, który w sytuacji bez wyjścia musiał wybrać między jednym a drugim niekorzystnym scenariuszem? Rewolucja w ubezpieczeniach komunikacyjnych to znacznie więcej niż zmiana taryf - to konieczność odpowiedzi na fundamentalne pytania o relację człowieka, maszyny i odpowiedzialności w zautomatyzowanym świecie.